Bescheiden kunstenaar Frâns Faber is veel groter dan hij zelf denkt

Bescheiden kunstenaar Frâns Faber is veel groter dan hij zelf denkt

0

“We boarten, sa as alle bern yn Makkum boarten. Op strjitte en yn ’e steechjes. Indiaantsje en cowboytsje. Prachtich. Allinne ik wie noait opperhoofd. Ik wie de medisineman of de tovenaar. Apart no? De oaren fûnen dat leau’k ek wol grappich!” Was getekend, Frâns Faber. Frâns Faber is een levensgenieter pur sang die sinds jaar en dag ‘midden yn’e rimboe’ gelegen in de Parregaastermeer niet ver van Allingawier woont. In een fraai verbouwde boerderij woont hij samen met zijn vrouw Minke Galama, met wie hij in 1971 trouwde. Samen kregen ze een dochter, Jaeik Welmoed. In de boerderij heeft Frâns ook zijn prachtige atelier ‘De Frije Wyn’, waar hij cursussen verzorgde en af en toe nóg geeft.

Voordat we ons interview beginnen wisselen we als soulbrothers de ervaringen uit over wat ons zeker bindt: beide zijn we gezegend met een centimeterlang litteken over de arm. Inderdaad voor ons beiden drie omleidingen, nu bijna tien (Frâns) en zes jaar geleden (ikzelf). Veel herkenning dus en vooral humor, omdat we het lieve leven lief hebben!

Bypasses
 “Dy hiele operaasje, ik wit net hear, mar ik haw noch altyd it gefoël dat der in molleklem op myn boarst stiet”, laat Frâns mij weten. Ik knik instemmend. “En hasto ek bij dy hersteltearapy west? Ik ien kear en doe krige ik in folleybal op it boarst. Ik bin der nei dy tiid net wer west. Ik tocht: ‘Bekijk it mar.’ Dy omliedingspasjenten binne trouwens allegear itselde slach folk. Neuroten”, weet de kunstenaar.

Zelfreflectie en relativeringsvermogen is Frâns niet vreemd.  Zo delen we onze post-traumatische ervaringen over de cardiologie om vervolgens over het leven, Fryslân en de kunst te praten. En alles wat er tussenin zit. Als ik twee uur later ‘De Frije Wyn’ verlaat, heeft Frâns mij ondertussen geportretteerd en heb ik mijn roman ‘Blauwe engel over mijn borst’ bij de schilder/illustrator achtergelaten. “Yn wêzen bin’k sa lui as de pest. Undertusken ha’k toch wol sa’n twahûndert printen bij elkoar krast en snijd. At ik ienkear oan’e gong bin  dan bin ik net te stopjen. Mar it kloppet, ik bin wolris te beskieden.”

De voicerecorder heeft ons gesprek opgenomen. Nu ik het interview uitwerk, besef ik dat het onmogelijk is om Frâns z’n verhaal op een pagina weer te geven. Het is zoveel wat deze man te vertellen heeft. Wat dat betreft heeft een illustrator het veel gemakkelijker dan een schrijver, in een paar streken en halen geeft de beeldend kunstenaar de essentie weer. Feitelijk zitten we midden tussen het levenswerk van Frâns in. In zijn atelier staan en liggen tientallen schilderijen, etsen.

Twee kunstacademies
Frâns Faber doorliep twee kunstacademies. Op ‘Vredeman de Vries’ in Leeuwarden werd de basis gelegd en een specialisatie in grafiek volgde op ‘Minerva’ in Groningen. Zoals al aangehaald, Frâns Faber groeide op in Makkum.

“Ik bin op 14 juny 1950 geboaren yn in sikehûs yn Ljouwert. Ik wie de twadde yn it gesin, mar myn broerke dat foar mij wie mocht mar tsien dagen âld wurde. Us heit Harmen wie fiskerman en mem Jeltsje Nooitgedagt kaam fan Drylts. Nei mij komme der noch twa famkes, mar ek dy binne beide tidens de geboarte stoarn. Sa bin’k iennichst bern bleaun. Toch haw ik wol in moaie jeugd hân, ik koe goed meikomme op de iepenbiere skoalle en ik waard eigenlik klearstoomd foar de HBS, mar omdat myn maten nei de ULO ta gongen woe ik dêr ek hinne. Nei wat baantsjes, bij Willem Patat yn de snackbar en Bergsma yn it tabaksmagazyn, bin ik de ferpleging yn gien. Ik bin yn Frjentsjer begûn omdat je dêr begjinne koene met sechtjin jier en sân moanne. De begelieding wie nul komma nul. Ik waard gewoan ynsetten en yn de praktyk hold dat yn dat ik mei âlde deminte bejaarden prate moast. Mar der foel niks te bepraten. Eins in freeslike tiid. Nei oardeljier bin ik nei Snits ta gien en dêr ha ik myn oplieding yn it sikehûs dien. En dêr trof ik Minke.

Doe’t ik diplomeard broeder wie, luts de keunstakademy dochs mear as it ferpleechwurk. Doe binne wij nei Ljouwert gien. Ik gong nei de Keunstakademy en sollisitearde as parttimer bij ferskillende sikehuzen, mar omdat ik ek op de Keunstakademy siet, woene se mei net ha. ‘Meneer u kunt geen twee dingen tegelijk doen’, seine se. Ik bin doe hielendal de keunstrjochting út gien. Letter krige ik in dei wurk as dosint grafyk oan it kreativiteitssintrum ‘De Cirkel’ op it Hearrenfean. Minke fertsjinne eins de kost en doe’t sij letter wer studearjen gie, holden wij wat fee en makken we skiepetsiis. Dy skiepetsiis hat ús altyd út de BKR holden. We hawwe yn Snits, Ljouwert, De Wylp, Lytsewierum en no dan Allingawier wenne. Simmerdeis kaam ik amper oan de keunst ta, dan hie’k genôch drokte mei it fee.”

Oudejaarsbijlage LC
Het is toch de kunst die Frâns Faber levensvreugde bood en nog altijd biedt. Het woord kunstenaar vindt Frâns Faber maar ‘in kutwurd’. Hij ziet ‘safolle minsken dy’t folle better binne’, vandaar die onafscheidelijke bescheidenheid die blijkbaar bij hem hoort. Wereldberoemd in Friesland werd hij als illustrator en dan met name van zijn jaarlijkse Oudejaarsbijlage voor de Leeuwarder Courant. Maar liefst 23 jaar, van 1987 tot 2009, was hij verantwoordelijk voor het karikaturale jaaroverzicht. Op menige wc-deur is het jaaroverzicht nog te vinden. Faber mocht de 25 jaar niet volmaken, ‘omdat de verrassing er na zoveel jaren af was’, volgens de LC. Nog altijd vloekt de illustrator als het onderwerp ter sprake komt.

Het vrije werk van Frâns Faber omvat grafiek, tekeningen en schilderijen. Mens en dier spelen daarin vaak een belangrijke rol. Het werken in opdracht is voor Frâns een welkome uitdaging.

Doarp oan see
Tot slot het project waar Frâns Faber de laatste tijd mee bezig is geweest. Twee jaar lang heeft de kunstenaar gewerkt aan het maken van prachtige prenten als beeldverhaal van de roman ‘Doarp oan see’. Dat boek verscheen in 1960 en werd geschreven door omke Hein F. Faber.

De schitterende nieuwe editie van ‘Doarp oan see’ beschrijft het dagelijkse leven in Makkum en zijn soms aparte en kleurrijke inwoners. De krachtige tekeningen verbeelden de inhoud van het boek op een bijzondere manier. Het boek, fraai uit gegeven, is verschenen bij Bornmeer. Ze zouden Frâns Faber eens wat vaker aan het werk moeten zetten! Te beginnen met Jan Hut, de roman van Rink van der Velde. Faber heeft (in gedachten) een deel van de illustraties al klaar!

Tekst: Henk van der Veer
Foto: Henk van der Veer

 

 

Het is niet meer mogelijk te reageren

X
X

Deel dit met een vriend